Geleen van Chris Vorster vanaf die Facebook blad “GKSA Forum (Gereformeerde Kerke in Suid Afrika)” 26 April 2026
Source link
Studiegids: Die Misbruik van Mattheus 5:17-19
Tema: Die spanning tussen die letter van die wet en die gesindheid van die koninkryk.
1. Die Fundamentele Teks: Mattheus 5:17-19 (1933/53-vertaling)
“Moenie dink dat Ek gekom het om die wet of die profete ongeldig te maak nie. Ek het nie gekom om hulle ongeldig te maak nie, maar om hulle te vervul. Want voorwaar Ek sê vir julle, voordat die hemel en die aarde verbygaan, sal nie een jota of een tittel van die wet ooit verbygaan totdat alles gebeur het nie. Elkeen dus wat een van hierdie minste gebooie breek en die mense so leer, sal die minste genoem word in die koninkryk van die hemele; maar elkeen wat dit doen en leer, hy sal groot genoem word in die koninkryk van die hemele.”
Die Misbruik: Wettiese groepe gebruik hierdie woorde as ‘n “vrypas” om Ou Testamentiese skaduwette (soos feesdae of spyswette) op gelowiges af te dwing. Hulle ignoreer dat Jesus die wet vervul het—wat beteken Hy het die doel daarvan bereik en dit na ‘n hoër, geestelike vlak geneem.
2. Die Onderskeid: Moreel, Seremoniëel en Burgerlik
Om die wet reg te hanteer, moet ons verstaan hoe dit opgebou is:
Die Morele Wet: Dit is die ewige standaard van God (soos die Tien Gebooie). Jesus het dit nie afgeskaf nie, maar juis dieper gemaak. Waar die wet sê “moenie moord pleeg nie,” sê Jesus “moenie haat nie.” Hierdie deel van die wet bly van krag omdat God se karakter nie verander nie.
Die Seremoniële Wet: Dit sluit die offers, die tempeldiens, besnydenis en spesifieke reinheidswette in. Hierdie was “skaduwees” van Christus. Om dit vandag steeds as verpligtend te verkondig, is om die volkomenheid van Jesus se offer aan die kruis te minag.
Die Burgerlike Wet: Dit was die strafregtelike kodes vir die volk Israel as ‘n politieke staat (soos wette oor eiendom of fisiese strawwe). In die Nuwe Verbond is die kerk nie ‘n politieke staat nie, maar ‘n liggaam van gelowiges uit alle nasies.
3. Die Toets van Praktiese Heiligheid (Matt 5:21-32)
Die ironie van wettiese leiers word nêrens so duidelik as in die kwessie van verhoudings en die huwelik nie.
Oor Woede en Veroordeling (v. 21-22):
“Julle het gehoor dat aan die ou mense gesê is: Jy mag nie doodslaan nie… maar Ek sê vir julle dat elkeen wat vir sy broer sonder oorsaak kwaad is, sou staan voor die gereg; en elkeen wat vir sy broer sê: Raka! moet voor die Groot Raad staan; en elkeen wat sê: Jou dwaas! moet voor die helse vuur staan.”
Wettiese groepe wat ander vervloek en “verdom” omdat hulle nie die wet “reg” hou nie, oortree hierdie direkte opdrag van Jesus. Hulle uiterlike “wetsonderhouding” word gekanselleer deur die haat in hul harte.
Oor Egbreuk en Egskeiding (v. 27-32):
“Julle het gehoor dat aan die ou mense gesê is: Jy mag nie egbreek nie. Maar Ek sê vir julle dat elkeen wat na ‘n vrou kyk om haar te begeer, reeds in sy hart met haar egbreuk gepleeg het… Daar is ook gesê: Elkeen wat van sy vrou skei, moet haar ‘n skeibrief gee. Maar Ek sê vir julle dat elkeen wat van sy vrou skei, behalwe omrede van hoerery, maak dat sy egbreuk pleeg; en elkeen wat die geskeide vrou trou, pleeg egbreuk.”
Hier sien ons die massiewe teenstrydigheid by leiers wat die wet verkondig maar self van hul vroue skei om ‘n ander te trou. Hulle gebruik die wet as ‘n tegniese instrument, maar ignoreer die absolute morele standaard van Jesus. Volgens Jesus is die een wat sy vrou sonder wettige rede skei en weer trou, besig met voortdurende egbreuk—ongeag hoeveel ander “reëls” hy nakom.
4. Die Gevaar van die “Ons-teen-Hulle” Mentaliteit (Matt 5:43-48)
Wettiese bewegings floreer op die uitsluiting van ander, maar Jesus verbrysel hierdie arrogansie: “Julle het gehoor dat daar gesê is: Jy moet jou naaste liefhê en jou vyand moet jy haat. Maar Ek sê vir julle: Julle moet jul vyande liefhê; seën diegene wat vir julle vervloek… sodat julle kinders kan word van julle Vader wat in die hemele is.” As jou interpretasie van die wet jou lei om mense te haat of te vervloek, is jy besig met ‘n vals godsdiens. Die wet was bedoel om liefde vir God en die naaste te kweek, nie om ‘n wapen van veroordeling te word nie.
5. Die Finale Checkmate: Vers 48
“Wees julle dan volmaak, soos julle Vader in die hemele volmaak is.” Dit is die kroon op die hoofstuk. As iemand Mattheus 5:17-19 gebruik om te sê jy moet die wet hou om heilig of gered te word, dan moet hulle ook vers 48 nakom. Niemand is egter volmaak soos God nie. Daarom is die doel van die hele hoofstuk om ons selfvertroue te vernietig sodat ons kan besef: ons kan nie onsself red nie.
Gevolgtrekking:
Die misbruik van Mattheus 5:17-19 deur groepe soos “Israel-waarheid” is ‘n vorm van moderne Fariseïsme. Hulle kies die maklike uiterlike reëls (cherry picking) maar faal by die gewigtigste sake van die wet: barmhartigheid, trou en opregte liefde. Die wet is ‘n tugmeester wat ons na Christus dryf, nie ‘n leer waarmee ons onsself na die hemel kan klim nie.
Voetnota:
Die naam Matthéüs het ’n interessante taalgeskiedenis wat van Hebreeus na Grieks en later na moderne tale ontwikkel het. Kom ons breek dit mooi op:
- Oorsprong in Hebreeus
Die oorspronklike naam is:
מַתִּתְיָהוּ (Mattityahu)
Betekenis: “Geskenk van God” (“gift of Yahweh”).
Dit kom van:
mattan = geskenk
Yahu = verwysing na God (Jahwe) - Grieks (Nuwe Testament)
In die Nuwe Testament is dit in Grieks geskryf as:
Ματθαῖος (Matthaios)
Hier word die Hebreeuse naam vergrieks, want die Nuwe Testament is hoofsaaklik in Grieks geskryf. - Latyn
Toe die Bybel in Latyn vertaal is (bv. die Vulgata):
Matthaeus
Hier kom die “thae” spelling vandaan wat jy in baie Europese tale sien. - Engels
In Engels het dit ontwikkel na:
Matthew
Dit is die standaard moderne Engelse vorm. - Afrikaans
In Afrikaans kry jy twee vorme:
Matteus (mees algemeen en standaard Bybelvorm, bv. Afrikaanse Bybel)
Matthéüs (ouer of meer formele/klassieke spelling, soms met aksent)
Wat is die “korrekte” spelling?
Dit hang af van konteks:
Afrikaanse Bybel en moderne gebruik: → Matteus ✔️
Meer klassieke / tradisionele vorm: → Matthéüs
Oorspronklik (Hebreeus): → Mattityahu
Grieks (NT): → Matthaios